3. Bước 3: Vệ sinh rốn – mắt – da cho bé

• Chăm sóc rốn bé: Giữ khô, sạch, không băng kín. Rửa nhẹ sau khi tắm, thấm khô, dùng cồn 70° nếu cần để lau rốn cho bé đến khi rốn khô và rụng. Thời gian rụng rốn thường rơi vào khoảng ngày 7–15 ngày sau sinh.
• Mắt bé: Lau bằng gạc vô trùng với nước sạch, sau đó nhỏ nước muối hoặc thuốc mỡ theo hướng dẫn. Tránh để đầu lọ thuốc chạm vào mắt bé.
• Da bé: Dùng sữa tắm dịu nhẹ, giữ ẩm cho da khô dành riêng cho trẻ sơ sinh, thay tã thường xuyên để tránh viêm nhiễm; đặc biệt vùng da mặc tã.

4. Bước 4: Chế độ ăn uống – ngủ nghỉ cho mẹ

Một lưu ý quan trọng khác cần nhớ khi chăm sóc mẹ và bé sau sinh là chú ý chế độ ăn uống và ngủ nghỉ của mẹ bỉm. Hãy:

• Ăn đủ dưỡng chất: Không cần quá kiêng khem, nên cung cấp đủ protein, rau, trái cây, uống nhiều nước để đáp ứng lượng chất lỏng mà cơ thể cần và giúp gia tăng sữa.
• Nghỉ ngơi và hỗ trợ tinh thần: Mẹ cần ngủ khoảng 8 tiếng/ngày, vận động nhẹ sau sinh, đặc biệt sau sinh mổ, nếu căng thẳng nên chia sẻ để giải tỏa tâm lý.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể: Kiểm tra sản dịch, theo dõi quá trình co hồi tử cung, tình trạng đau bụng, đại tiện và tiểu tiện, dấu hiệu sốt bất thường để kịp thời xử lý.

5. Bước 5: Giấc ngủ, thói quen và theo dõi dấu hiệu bất thường

• Với bé: Trẻ sơ sinh sẽ ngủ khoảng 16–20 giờ/ngày, chia thành nhiều giấc ngắn. Ưu tiên đặt bé nằm ngửa, quấn tã gọn gàng, tránh mền gối để hạn chế nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).
• Hoạt động thường nhật: Vỗ ợ hơi sau mỗi cữ bú hoặc sau khi cho con bú khoảng 10–15 phút để tránh ọc sữa và khó chịu.
• Theo dõi sức khỏe bé: Theo dõi số tã ướt/bẩn, màu sắc của phân, nước tiểu, theo dõi thân nhiệt của bé. Nếu nhận thấy trẻ có tình trạng thở nhanh, tím môi, bỏ bú, quấy khóc nhiều cần đưa con đi khám sớm.

6. Bước 6: Tắm, quần áo và phòng ngừa bệnh lý

• Tắm bé: Khi tắm cho bé cần dùng khăn mềm, nước ấm, lau nhẹ vùng nếp nhăn, không tắm nhiều lần tránh da khô. Khi tắm cần chú ý không lằm ướt rốn bé, lau khô và vệ sinh rốn thật kỹ sau mỗi lần tắm.
• Trang phục: Ưu tiên vải mềm, thấm hút, không pha nilon; mùa lạnh có thể đội mũ mỏng hoặc quấn khăn; tránh ủ bé quá ấm gây đổ mồ hôi, tăng thân nhiệt.
• Phòng bệnh: Việc chăm sóc mẹ và bé sau sinh tuần đầu cũng cần chú ý thực hiện đầy đủ lịch tiêm chủng cho bé, tắm nắng nhẹ để ngăn vàng da, đảm bảo vệ sinh mọi vật dụng của mẹ bé, người chăm sóc bé phải rửa tay đúng cách, những người có triệu chứng bệnh truyền nhiễm không nên tiếp xúc với trẻ… tránh lây nhiễm bệnh cho trẻ.

Cách xử lý khi mẹ hoặc bé có dấu hiệu bất thường